Tình trạng đìu hiu của các chợ truyền thống tại TPHCM đã trở thành một vấn đề đáng lo ngại. Việc ghi nhận tại các chợ như Bà Chiểu, Tân Định, An Đông, Phạm Văn Hai… cho thấy khung cảnh chung là hàng quán thưa thớt người mua. Mặc dù các sạp vẫn bày biện đầy đủ hàng hóa, song nhiều tiểu thương chỉ ngồi bấm điện thoại hoặc trò chuyện với nhau.

Tình trạng này không chỉ xảy ra với ngành hàng thực phẩm mà còn ảnh hưởng đến các tiểu thương kinh doanh quần áo, giày dép, đồ nhựa. Doanh thu ngày một sụt giảm khiến nhiều người không thể duy trì hoạt động kinh doanh.

Theo bà Nguyễn Thị Mai, tiểu thương bán thịt lợn tại chợ Bà Chiểu, trước đây chợ đông nghẹt vào buổi sáng, nhưng giờ ngồi đến trưa cũng chỉ lác đác vài người. Nhiều hôm bán chưa được 500.000 đồng, trừ tiền điện nước, tiền thuê sạp còn lại chẳng bao nhiêu.

Chị Nguyễn Út, tiểu thương tại chợ Phạm Văn Hai, cũng chia sẻ rằng trước đây có ngày bán được cho 20-30 khách, nhưng giờ chỉ còn 5-7 khách là mừng. Khách hàng hiện nay phần lớn đều mua hàng trên mạng, khiến việc kinh doanh tại chợ trở nên khó khăn.

Tại TPHCM, nhiều chợ truyền thống được đầu tư hàng tỉ đồng nhưng không phát huy hiệu quả, dẫn đến tình trạng bỏ hoang hoặc chỉ hoạt động cầm chừng. Chợ Tân Phú và chợ Phú Hữu (cùng thuộc địa bàn TP Thủ Đức cũ) là hai ví dụ tiêu biểu. Hiện, hai chợ này đã được đưa vào danh sách chờ giải tỏa giai đoạn 2025-2030.

Trước thực trạng này, Sở Công Thương đã kiến nghị thành phố rà soát, giải thể hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng các khu chợ không hiệu quả. Đồng thời, sở cũng tiếp tục rà soát thực trạng mạng lưới chợ trên toàn địa bàn để hoàn thiện kế hoạch phát triển chợ giai đoạn 2025-2030.

Để khắc phục tình trạng này, Sở Công Thương cho rằng cần có các giải pháp mở rộng, nâng cao chất lượng dịch vụ nhằm tăng tính cạnh tranh cho các chợ dân sinh. Các giải pháp này bao gồm tổ chức các chương trình khuyến mãi, ưu đãi vào những thời điểm cụ thể, quảng bá rộng rãi đến người tiêu dùng, và khuyến khích các tổ chức quản lý chợ đóng vai trò là đại diện truyền thông.

Ngoài ra, ứng dụng công nghệ vào hoạt động kinh doanh tại chợ cũng cần được tăng cường, đặc biệt là việc sử dụng các phương thức thanh toán không tiền mặt, dịch vụ giao hàng tận nơi thông qua các đơn vị vận chuyển, và phát triển các kênh bán hàng trực tuyến.

TPHCM cũng đang triển khai các đề án song song như ‘Chợ trực tuyến’, ‘Chợ thí điểm bảo đảm an toàn thực phẩm’, ‘Truy xuất nguồn gốc thịt, trứng, gia cầm’ và ‘Chuỗi thực phẩm an toàn’ nhằm đưa chợ dân sinh vào một hệ sinh thái thương mại có kiểm soát, minh bạch và bền vững hơn.

Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ đã có yêu cầu khẩn cấp đối với các sở ngành và địa phương về việc tăng cường cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn. Điều này đòi hỏi sự nhận thức đầy đủ và sâu sắc về tác hại của hàng lậu, hàng giả, kém chất lượng và không rõ nguồn gốc xuất xứ. Những mặt hàng này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân mà còn có tác động tiêu cực đến nền kinh tế.

Công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả được xác định là nhiệm vụ trọng tâm và cấp bách. Lãnh đạo các cấp và cán bộ cần xác định rõ trách nhiệm của mình trong việc đảm bảo an ninh và an toàn thực phẩm. Thông tin về các chuỗi cung ứng nông sản và thực phẩm an toàn cần được phổ biến kịp thời. Đồng thời, các cơ sở vi phạm hoặc có nguy cơ gây mất an toàn cần bị công khai để tạo sự giám sát chặt chẽ từ cộng đồng.

Để thực hiện nhiệm vụ này, Sở Công Thương và Chi cục Quản lý thị trường được yêu cầu tăng cường quản lý địa bàn và phối hợp chặt chẽ với các ngành liên quan để kiểm tra và giám sát hoạt động sản xuất và kinh doanh các mặt hàng như dược phẩm, thực phẩm chức năng, và thuốc chữa bệnh. Các hành vi vi phạm cần được xử lý nghiêm để răn đe và ngăn chặn.

Công an thành phố được giao nhiệm vụ chủ trì điều tra và xử lý triệt để các đường dây và ổ nhóm liên quan đến sản xuất, buôn bán hàng lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng và hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ. Việc này nhằm đảm bảo rằng các hoạt động buôn lậu và gian lận thương mại bị phát hiện và xử lý kịp thời.

Bên cạnh đó, lãnh đạo UBND TP. Cần Thơ cũng yêu cầu các đơn vị và địa phương định kỳ hoặc đột xuất báo cáo kết quả và kịp thời khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác chống buôn lậu và gian lận thương mại. Đồng thời, cần xử lý nghiêm các cán bộ, công chức thiếu trách nhiệm, tham nhũng, tiêu cực trong lĩnh vực này để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

Theo báo cáo của Sở Công Thương Cần Thơ, trong 6 tháng đầu năm, Chi cục Quản lý thị trường đã chủ trì và phối hợp với các cơ quan liên quan kiểm tra 190 vụ, xử lý vi phạm 187 vụ. Trong đợt cao điểm từ tháng 5 đến tháng 6, đã thanh tra và kiểm tra 795 vụ, phát hiện 81 vụ vi phạm và đang xác minh bổ sung 20 vụ. Đặc biệt, cơ quan chức năng đã khởi tố 2 vụ/2 bị can liên quan đến sản xuất hàng giả và tàng trữ trái phép chất ma túy; chuyển cơ quan công an điều tra 1 vụ việc sản xuất hàng giả là phân bón. Những kết quả này cho thấy nỗ lực của thành phố trong việc chống buôn lậu và gian lận thương mại, tuy nhiên công tác này vẫn cần được tiếp tục đẩy mạnh.

Việc tăng cường phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và hàng kém chất lượng không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn góp phần tạo môi trường kinh doanh lành mạnh và bảo vệ nền kinh tế.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và thương mại điện tử đang phát triển mạnh mẽ, nhiều tiểu thương tại các chợ truyền thống đang đối mặt với khó khăn trong việc thích nghi và cạnh tranh. Để hỗ trợ tiểu thương và nhà bán hàng địa phương tiếp cận công nghệ, nâng cao kỹ năng số và chuyển đổi phương thức kinh doanh hiện đại trên nền tảng thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) đã phối hợp với ngành công thương Đà Nẵng tổ chức các hoạt động hỗ trợ tích cực.

Ông Nguyễn An Sơn, đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, cho biết cục đã và đang xây dựng cộng đồng chuyển đổi số tiểu thương chợ truyền thống và các tuyến phố. Thông qua đó, tiểu thương sẽ được cập nhật kiến thức và kỹ năng chuyển đổi số thường xuyên, tiếp cận các giải pháp chuyển đổi số nhanh chóng và được hỗ trợ hỏi – đáp với chuyên gia. Cục đã phát hành Sổ tay hướng dẫn chuyển đổi số tiểu thương chợ truyền thống tại địa chỉ https://sotay.tieuthuongvietnam.vn, cung cấp kiến thức cho tiểu thương tiếp cận và ứng dụng công nghệ vào hoạt động kinh doanh hàng ngày.

Tại Đà Nẵng, ngành công thương thành phố đang tích cực hỗ trợ tiểu thương tập huấn kỹ năng số, kết nối và phát triển thương mại điện tử. Ông Nguyễn Văn Trừ, Phó Giám đốc Sở Công Thương Đà Nẵng, cho hay sở đã phối hợp với các đơn vị, sàn thương mại điện tử và các KOL (người có tầm ảnh hưởng) tổ chức nhiều hoạt động tập huấn, hướng dẫn chuyển đổi số cho tiểu thương tại các chợ Hàn, chợ Cồn, chợ Đống Đa… Mặc dù nhận thức của tiểu thương về thương mại điện tử và kinh doanh trực tuyến đã thay đổi theo hướng tích cực, việc ứng dụng công nghệ số và tổ chức bán hàng trên các sàn thương mại điện tử vẫn còn nhiều hạn chế. Phần lớn tiểu thương mới dừng lại ở việc kết nối, vận chuyển hàng hóa qua các kênh cá nhân mà chưa hình thành được mô hình kinh doanh bền vững trên nền tảng số.

Ông Trừ kỳ vọng, với sự đồng hành của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, cùng các đơn vị liên quan, các chương trình đào tạo chuyển đổi số sẽ tiếp tục được mở rộng, thiết thực hơn, giúp tiểu thương và nhà bán hàng tại Đà Nẵng có thêm cơ hội tiếp cận các xu hướng kinh doanh hiện đại, nâng cao hiệu quả bán hàng và từng bước hội nhập vào việc phát triển thương mại điện tử hiện nay.

Trong sáng ngày 2/8, tại Đà Nẵng, chương trình đào tạo chuyển đổi số cho các ban quản lý chợ, tiểu thương và nhà bán hàng địa phương đã diễn ra. Chị Huỳnh Thị Thu Hương, phụ trách thương mại điện tử Công ty TNHH Triết Minh (Trimico), cho hay, trước đây các sản phẩm của công ty chủ yếu bán trực tiếp, nhưng hiện nay công ty đang đẩy mạnh quảng bá và bán hàng qua các nền tảng số. Buổi tập huấn đã mang đến cho công ty nhiều kiến thức mới và kỹ năng quan trọng trong việc kết nối khách hàng, tối ưu chi phí và quản lý hiệu quả việc bán hàng qua các nền tảng thương mại điện tử. Công ty sẽ ứng dụng những kiến thức này để nâng cao hiệu quả kinh doanh và tiếp cận khách hàng ở mọi miền Tổ quốc.

Ông Võ Văn Khanh, đại diện Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam tại khu vực miền Trung – Tây nguyên, thông tin rằng các hoạt động hỗ trợ tiểu thương kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử đã được Hiệp hội phối hợp với Sở Công Thương thành phố Đà Nẵng thực hiện từ nhiều năm qua. Các hoạt động hỗ trợ tiểu thương không chỉ xoay quanh việc livestream bán hàng mà còn được mở rộng thành chuyển đổi số ứng dụng thương mại điện tử cho tiểu thương. Sau khi kích hoạt thành công chương trình hỗ trợ tiểu thương livestream bán hàng tại chợ Cồn, chương trình của Hiệp hội đã được đưa vào hỗ trợ chung của Bộ Công Thương.

Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam tại khu vực miền Trung – Tây nguyên cũng nhận được đề xuất xây dựng đề án, kế hoạch dài hơi ứng dụng cho giai đoạn 2026 – 2030 để hỗ trợ tiểu thương. Ông Khanh khẳng định, sau thời gian triển khai, nhiều tiểu thương ở các chợ của Đà Nẵng đã ứng dụng rất tốt chuyển đổi số và thương mại điện tử, đặc biệt là hoạt động livestream.

Nhiều chợ truyền thống tại TP.HCM đang hoạt động cầm chừng, thậm chí bỏ hoang, khiến cho diện mạo đô thị trở nên xơ xác. Sở Công Thương TP.HCM đang khẩn trương xây dựng đề án tổng thể để phát triển hệ thống chợ truyền thống, thích ứng với xu hướng chuyển đổi số và nhu cầu tiêu dùng mới của người dân.

Theo Sở Công Thương TP.HCM, hệ thống chợ truyền thống tại thành phố đã được đầu tư qua nhiều giai đoạn với các nguồn vốn khác nhau. Tuy nhiên, do một số yếu tố như vị trí không thuận lợi, hạ tầng xuống cấp, sự cạnh tranh gay gắt từ thương mại điện tử, nhiều chợ đã rơi vào tình trạng đìu hiu, kém sôi động.

Một số chợ gần như không còn hoạt động, như chợ Tân Phú (quận 9 cũ) và chợ Phú Hữu (quận 9 cũ). Chợ Tân Phú được đầu tư xây dựng từ năm 2005 nhưng do vị trí giao thông không thuận lợi nên không có tiểu thương đến kinh doanh. Chợ Phú Hữu xây dựng năm 2004, có 164 sạp nhưng chỉ khoảng 20 sạp có người bán, hiện chỉ hoạt động vào buổi tối với 7-8 tiểu thương bán đồ ăn uống.

Trước thực trạng này, TP.HCM đã phối hợp với Trường đại học Kinh tế – Luật TP.HCM để xây dựng đề án phát triển hệ thống chợ theo hướng hiện đại, linh hoạt, ứng dụng công nghệ và thích ứng với biến động thị trường. Sở Công Thương cũng đề nghị các địa phương rà soát tình hình hoạt động, phân tích nguyên nhân khó khăn của từng chợ để có cách giải quyết cụ thể.

Một số hướng giải quyết đã được đưa ra như tổ chức chương trình khuyến mãi, tăng cường quảng bá hình ảnh chợ, áp dụng thanh toán không tiền mặt, bán hàng trực tuyến, hỗ trợ giao hàng, kiểm soát an toàn thực phẩm và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Mô hình bán hàng trực tuyến tại chợ truyền thống đã được áp dụng tại một số tỉnh thành và việc này cần được nhân rộng nhanh chóng. Sở Công Thương TP.HCM khẳng định chợ truyền thống vẫn là một kênh phân phối quan trọng trong đời sống người dân, nhưng cần được điều chỉnh mô hình hoạt động để tồn tại song song với thương mại hiện đại, đảm bảo hiệu quả kinh doanh.

Đề án phát triển hệ thống chợ truyền thống đang được hoàn thiện, hứa hẹn sẽ mang lại diện mạo mới cho hệ thống chợ tại TP.HCM. Việc phát triển hệ thống chợ truyền thống không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy giá trị của chợ truyền thống mà còn đáp ứng nhu cầu mua sắm của người dân trong thời đại số.