Trong mùa hè này, hàng trăm sinh viên từ Đại học Kinh tế TP.HCM đã tham gia vào một chiến dịch tình nguyện đầy ý nghĩa tại các vùng quê xa xôi. Chiến dịch này không chỉ mang lại giá trị tích cực cho cộng đồng mà còn để lại nhiều kỷ niệm đáng nhớ cho các sinh viên tham gia. Tại tỉnh Vĩnh Long, chiến dịch tình nguyện diễn ra từ ngày 2 đến 20 tháng 7, thu hút sự tham gia của 274 sinh viên tại các xã Nhơn Phú, Tân Long Hội và Cái Nhum.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của chiến dịch là việc triển khai 8 công trình ‘Thắp sáng đường quê’ bằng đèn năng lượng mặt trời, với tổng chiều dài hơn 10,8km. Những công trình này không chỉ góp phần vào công cuộc xây dựng nông thôn mới mà còn giúp cải thiện điều kiện giao thông và đảm bảo an toàn cho người dân tại các khu vực nông thôn. Các sinh viên tình nguyện đã không quản ngại nắng gió, cùng nhau làm đẹp các con đường nông thôn miền Tây với khẩu hiệu ‘Tình nguyện xanh, xanh Kinh tế, đẹp quê hương’.

Nhiều sinh viên đã có những trải nghiệm đáng nhớ khi tiếp xúc với người dân địa phương. Họ nhận được sự yêu thương và trân quý tình cảm từ người dân, điều này đã tạo nên những kỷ niệm sâu sắc và ý nghĩa cho các sinh viên tham gia. Bên cạnh việc thực hiện các công trình vật chất, các chiến sĩ áo xanh còn tổ chức các buổi học hè cho học sinh tiểu học tại Vĩnh Long. Những buổi học hè này không chỉ mang lại kiến thức mà còn giúp các em học sinh phát triển kỹ năng mềm, tạo nên những ngày hè ý nghĩa và vui vẻ.

Thông qua chiến dịch tình nguyện này, các sinh viên không chỉ rèn luyện bản thân mà còn tích lũy thêm kỹ năng và kiến thức từ thực tế. Họ có cơ hội được tiếp xúc với môi trường thực tế, áp dụng kiến thức đã học vào công việc tình nguyện, từ đó góp phần xây dựng quê hương thêm giàu đẹp. Chiến dịch tình nguyện của Đại học Kinh tế TP.HCM tại Vĩnh Long là một ví dụ điển hình về việc sinh viên có thể tạo ra sự khác biệt tích cực cho cộng đồng.

Tìm hiểu thêm về các hoạt động tình nguyện của Đại học Kinh tế TP.HCM và theo dõi các cập nhật về chiến dịch tình nguyện trên mạng xã hội.

Chị Nguyễn Hồng Phúc, một người phụ nữ với niềm đam mê và tình yêu sâu sắc dành cho quê hương, đã tạo ra những mô hình nhà nhỏ tuyệt đẹp dựa trên ký ức tuổi thơ của mình về miền Tây sông nước. Không chuyên về mỹ thuật hay kiến trúc, nhưng chị Phúc đã thể hiện sự sáng tạo và khéo léo của mình thông qua các công trình kiến trúc nhỏ xinh, mang đậm dấu ấn của văn hóa và lịch sử.

Những mô hình này không chỉ đơn thuần là các công trình kiến trúc nhỏ, mà còn là hiện thân của một miền quê yên bình và đậm đà văn hóa. Qua các mô hình này, chị Phúc đã thổi hồn vào những mảnh giấy bìa, tăm tre và que đè lưỡi, biến chúng trở thành những ngôi nhà nhỏ xíu nhưng đầy ký ức. Mỗi mô hình đều mang một câu chuyện riêng, một kỷ niệm tuổi thơ của chị Phúc về miền Tây sông nước, nơi mà chị đã lớn lên và trưởng thành.

Với sự tận tâm và tình yêu tha thiết dành cho quê hương, chị Phúc đã dành nhiều thời gian và công sức để nghiên cứu và tìm hiểu về kiến trúc và văn hóa của miền Tây sông nước. Chị đã tận dụng những nguyên liệu đơn giản và sẵn có, như giấy bìa, tăm tre và que đè lưỡi, để tạo ra những mô hình này. Qua đó, chị Phúc cũng hy vọng có thể chia sẻ những ký ức tuổi thơ của mình với mọi người, và giúp họ hiểu hơn về văn hóa và lịch sử của miền Tây sông nước.

Các mô hình nhà nhỏ của chị Phúc đã trở thành một phần quan trọng của văn hóa và nghệ thuật Việt Nam, thể hiện sự sáng tạo và khéo léo của người phụ nữ Việt Nam. Chúng ta có thể tìm hiểu thêm về các mô hình này và công trình của chị Phúc thông qua trang web hoặc các kênh truyền thông xã hội, để có thể thưởng thức và đánh giá cao sự sáng tạo và tài năng của chị Phúc.

Làng hoa Sa Đéc, tọa lạc tại phường Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp, đã nổi danh như một vựa hoa lớn nhất ở khu vực miền Tây. Với truyền thống sản xuất hoa trên 100 năm, làng hoa này đã tạo dựng được thương hiệu và tiếp tục phát triển không ngừng. Bằng sự khéo léo và tinh tế của đôi bàn tay người nông dân, nhiều loại hoa kiểng với màu sắc rực rỡ đã được tạo ra. Không chỉ vậy, người dân tại Làng hoa Sa Đéc còn tích cực khai thác tiềm năng và lợi thế của làng hoa để phát triển du lịch sinh thái, thu hút sự quan tâm của du khách từ khắp nơi.

Hiện tại, Làng hoa Sa Đéc có khoảng 946 ha diện tích trồng hoa và kiểng, với hơn 2.000 chủng loại hoa và kiểng khác nhau. Số hộ sản xuất hoa, kiểng tại đây lên đến hơn 4.000 hộ, với sản lượng cung ứng ra thị trường hơn 12 triệu sản phẩm mỗi năm. Tổng giá trị sản xuất hoa, kiểng năm 2024 ước tính khoảng 3.300 tỷ đồng, chiếm 79% giá trị sản xuất nông nghiệp của phường.

Ông Nguyễn Hoàng Võ Mộng Kha, một người có thâm niên hơn 30 năm trong nghề sản xuất hoa, kiểng tại Làng hoa Sa Đéc, chia sẻ: ‘Trong thời gian qua, các cấp, ngành của tỉnh Đồng Tháp luôn quan tâm đến sự phát triển của Làng hoa Sa Đéc. Chúng tôi được khuyến khích áp dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất theo hướng bền vững.’ Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật không chỉ giúp tăng năng suất và chất lượng hoa, kiểng mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Ông Đặng Quang Giàu, Tổ trưởng Tổ hợp tác sản xuất hoa, kiểng Tân An, cho biết: ‘Làng hoa Sa Đéc đang thay đổi từng ngày nhưng vẫn giữ được nét đẹp văn hóa truyền thống. Nhiều nhà vườn tại đây đang tạo ra dấu ấn mới bằng cách ứng dụng thành tựu khoa học kỹ thuật vào sản xuất.’ Sự đổi mới này không chỉ giúp làng hoa phát triển mà còn giữ gìn được bản sắc văn hóa của địa phương.

Tỉnh Đồng Tháp đang chuẩn bị tổ chức Festival Hoa – Kiểng Sa Đéc lần thứ 2 vào cuối năm 2025 đầu năm 2026 tại phường Sa Đéc với quy mô cấp tỉnh. Sự kiện này dự kiến sẽ có nhiều hoạt động văn hóa, du lịch hấp dẫn như Phố ẩm thực hương sắc Nam bộ, Không gian miền di sản, Tuyến đường chiếu sáng nghệ thuật, và Phiên chợ Hoa – Kiểng Sa Đéc… Đây là cơ hội để Làng hoa Sa Đéc giới thiệu những nét đẹp văn hóa và sản phẩm đặc trưng đến với công chúng.

Phát triển Làng hoa Sa Đéc gắn với du lịch là hướng đi quan trọng của địa phương. Hiện tại, toàn Làng hoa Sa Đéc có khoảng 13 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hoa, kiểng và 17 hợp tác xã, hội quán, tổ hợp tác hoa, kiểng. Sự phát triển của các doanh nghiệp và hợp tác xã này đã góp phần tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân địa phương.

Bà Lê Thúy Hiền, Giám đốc Hợp tác xã Hoa, kiểng Tân Quy Đông, cho biết: ‘Hợp tác xã chúng tôi hoạt động trong các lĩnh vực như thiết kế, thi công công trình, mua bán hoa, kiểng; cung ứng cây giống; cung ứng phân bón hữu cơ; mua bán vật tư làm nhà màng, nhà lưới…’ Hợp tác xã đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các thành viên và thúc đẩy sản xuất hoa, kiểng tại địa phương.

Ông Nguyễn Thanh Hùng, Chủ nhiệm Hội quán “Cùng nhau làm du lịch”, cho biết: ‘Chúng tôi hướng đến việc xây dựng mối liên kết giữa các thành viên và bà con cộng đồng xung quanh. Mỗi thành viên phải gắn bó và chia sẻ lợi ích dịch vụ của mình với cộng đồng, tạo ra nhiều việc làm và sản phẩm du lịch đa dạng nhưng không trùng lặp.’ Hội quán đóng vai trò như một cầu nối để thúc đẩy du lịch và tạo cơ hội phát triển kinh tế cho cộng đồng địa phương.

Chợ nổi Cái Răng, một biểu tượng văn hóa đặc trưng của miền Tây Nam Bộ, vừa được tạp chí du lịch Travel+Leisure Asia xếp vào vị trí thứ 7 trong danh sách ’10 khu chợ ẩm thực hấp dẫn nhất thế giới’. Sự công nhận này không chỉ tôn vinh giá trị của văn hóa ẩm thực sông nước, mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa độc đáo này.

Thế nhưng, thực trạng hiện nay đang cho thấy văn hóa chợ nổi đang dần mai một. Ghe thuyền ngày càng vắng bóng, và hầu hết các chợ nổi chỉ còn tồn tại như những điểm tham quan du lịch. Chợ nổi, vốn là nét sinh hoạt đặc trưng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, mà còn là không gian văn hóa sống động, thể hiện bản sắc của một vùng đất ‘trên bến dưới thuyền’. Tại đây, mỗi chiếc ghe là một ‘gian hàng’, và mỗi thương hồ là một phần của cộng đồng cư dân sông nước.

Tuy nhiên, số lượng ghe buôn tại chợ nổi Cái Răng đã giảm đáng kể, từ hơn 500 xuống còn chưa đầy 250 trong vòng một thập kỷ. Các chợ nổi khác như Cái Bè, Ngã Năm, Ngã Bảy hay Long Xuyên cũng lâm vào tình trạng tương tự, với cảnh vắng bóng thương hồ, chỉ còn lại vài chiếc ghe bán nước hoặc phục vụ khách du lịch.

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là việc xây dựng bờ kè ở nhiều địa phương để chống sạt lở, khiến ghe thuyền khó cập bến, vô tình cắt đứt dòng giao thương truyền thống. Nhiều thương hồ buộc phải rời ghe, bỏ nghề mưu sinh từng gắn bó hàng chục năm vì chi phí xăng dầu tăng cao, không có nơi neo đậu ổn định, thiếu người kế tục và quan trọng hơn cả là không còn khách mua thực sự.

Các chuyên gia nhận định rằng, điểm mấu chốt trong việc bảo tồn chợ nổi không nằm ở việc đầu tư hình thức cho du lịch, mà ở chỗ phải khôi phục sinh kế bền vững cho thương hồ. Nếu không còn thương hồ, chợ nổi sẽ chỉ còn là một hình thức trình diễn, thiếu đi sức sống từ cộng đồng.

Một số giải pháp đã được đề xuất, bao gồm quy hoạch lại chợ nổi theo hướng ‘phố chợ trên sông’, có bến ghe riêng, phân khu rõ ràng giữa hoạt động du lịch và hoạt động thương mại thực thụ. Bên cạnh đó, nên miễn giảm chi phí neo đậu, hỗ trợ nhiên liệu để giúp người buôn ghe duy trì sinh kế. Tổ chức các hoạt động văn nghệ dân gian như hò, đờn ca tài tử, cũng như giới thiệu ẩm thực miền Tây ngay trên thuyền sẽ góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa.

Bài học từ Thái Lan cho thấy, dù không có chợ nổi tự nhiên, họ vẫn thành công trong việc dàn dựng không gian văn hóa sống động. Để cải thiện thực trạng nêu trên, trong dự thảo Đề án bảo tồn Chợ nổi Cái Răng đến năm 2030, Viện CISED đã đề xuất một mô hình phát triển tích hợp bao gồm những khu vực kinh doanh thương mại dịch vụ, trưng bày các sản phẩm OCOP, nông sản, khu vực biểu diễn nghệ thuật và khu vực vựa của thương hồ.

Giữ được thương hồ là giữ được nhịp sống ghe thuyền, giữ được văn hóa và giữ được chính linh hồn của miền sông nước phương Nam. Đây là một nhiệm vụ quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của văn hóa chợ nổi, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa độc đáo của Việt Nam.

Cà na, loại trái cây từng mọc hoang dọc bờ mương, kênh rạch ở miền Tây, nay đã trở thành đặc sản được ưa chuộng trên khắp cả nước. Loại trái cây này không chỉ được bày bán tại các khu du lịch ở An Giang, Cần Thơ, mà còn được chế biến thành nhiều món ăn và sản phẩm để phục vụ nhu cầu của thực khách.

Hiện nay, ở miền Tây phổ biến là hai giống cà na, bao gồm cà na bản địa và cà na Thái. Cây cà na xưa được trồng để giữ đất trong mùa lũ, sau mới trở thành cây hái trái kiếm thêm thu nhập. Cây cà na chịu hạn tốt, rất ít sâu bệnh, không cần bón nhiều phân, ít tốn chi phí. Cây cà na bản địa miền Tây là loại cây thân gỗ cao 10-25m, chi chít nhánh, ra hoa trắng vào khoảng tháng 3-4. Cứ mùa nước nổi về cũng là lúc cà na rộ nhất, tức là từ tháng 7 đến tháng 9 âm lịch.

Trái cà na có hình bầu dục, vỏ láng mịn, dài cỡ 3-4cm, khi già chuyển màu xanh đậm, vị chua và chát, khi chín có màu vàng nhạt, vị chua, mùi thơm nhẹ. Anh Nguyễn Minh Nhân, chuyên bán cà na tươi và các sản phẩm từ loại quả này cho biết, hiện nay, người dân trồng cà na Thái phổ biến hơn bởi trái to, sản lượng tốt, ít chua chát hơn, sớm thu hoạch và cho trái quanh năm.

Giá cà na Thái dao động theo mùa vụ, lúc rộ thì 15.000-20.000 đồng/kg, khi hiếm hơn thì 30.000-35.000 đồng/kg. Để thu hoạch cà na, người dân dùng nhiều biện pháp như chèo xuồng hái, sử dụng lồng, chèo thang, lấy cây móc giật quả, cây nào to lâu năm thì chèo lên hái.

Ngoài cà na tươi, anh Nhân còn kinh doanh thêm cà na ngâm, cà na ngào đường, cà na đập sẵn hoặc khía sẵn, khử chua chát rồi đóng gói, gửi cho khách tự ngâm theo sở thích. Món cà na đập phải làm thật khéo, không nên đập cà na quá nát để giữ được màu xanh đặc trưng, khi vắt ráo vẫn giữ được hương vị, ăn giòn.

Để khử bớt vị chua, chát của cà na cần nhiều công đoạn, cà na mua về phải rửa sạch, đập dập, ngâm muối 15-20 phút rồi đem bóp, xả 2-3 lần nước. Cà na còn được các doanh nghiệp chế biến thành nhiều đặc sản như mứt cà na, rượu cà na… nâng giá thành lên hàng chục, hàng trăm nghìn đồng, tùy loại.

Tại các tỉnh miền Tây hiện nay có nhiều đặc sản làm từ cà na được công nhận sản phẩm OCOP cấp tỉnh. Từ loại trái dân dã mọc hoang, cà na đã trở thành sản phẩm ngon, hấp dẫn khách du lịch, mang lại kinh tế cho bà con miền Tây.

Cây thốt nốt đã trở thành biểu tượng văn hóa và bản sắc của vùng đất Vĩnh Long, đặc biệt là ở xã Lưu Nghiệp Anh, nơi những hàng thốt nốt vươn cao giữa cánh đồng lúa mênh mông, tạo nên bức tranh thiên nhiên bình dị mà lay động lòng người. Loại cây này không chỉ mang đậm nét đặc trưng của tỉnh Vĩnh Long nói riêng, miền Tây nói chung mà còn có rất nhiều công dụng trong đời sống hàng ngày của người dân địa phương.

Ông Huỳnh Văn Nghị, Chủ tịch UBND xã Lưu Nghiệp Anh cho biết, hiện nay số lượng cây thốt nốt ở địa phương không nhiều, chỉ khoảng 50-60 cây mọc phân tán. Tuy nhiên, bao đời nay, nghề nấu đường thốt nốt đã quá quen thuộc với người dân địa phương. Người dân ở đây không chỉ sử dụng đường thốt nốt trong cuộc sống hàng ngày mà còn bán nó như một sản phẩm đặc trưng của vùng miền. Cây thốt nốt không chỉ cung cấp lá để lợp mái nhà, thân dùng làm cột, kèo mà quả thốt nốt có cơm ngọt thanh, giòn dẻo; riêng phần nước thanh mát, ngọt lịm lấy từ nhụy hoa thốt nốt có thể làm nước uống giải khát.

Đặc biệt, chế biến thành đường thốt nốt, thời ngon nức tiếng, được nhiều người biết đến và ưa chuộng. Anh Thạch Minh Hiếu, thế hệ thứ 3 trong gia đình theo nghề nấu đường thốt nốt ở xã Lưu Nghiệp Anh, chia sẻ, từ hồi nhỏ anh Hiếu đã quen mùi khói, mùi mật thốt nốt rồi. Nghề này không giúp giàu có, nhưng là cái gốc của gia đình mình. Hương vị thơm ngon mang đậm những nét đặc trưng của vùng miền, những sản phẩm từ cây thốt nốt được nhiều người biết đến và được ưa chuộng.

Vị ngọt tự nhiên của đường thốt nốt còn được dùng làm gia vị cho bữa ăn hằng ngày, dùng làm nước chấm, kho cá, làm đa dạng và phong phú cho ẩm thực. Tuy nhiên, anh Thạch Sô Thông, người gắn bó hơn 10 năm với nghề nấu đường thốt nốt ở xã Lưu Nghiệp Anh, trăn trở, nghề này cực lắm, đến mùa là ngày nào cũng phải trèo cây từ sáng sớm, rồi về nhóm lửa nấu mật đến tối. Giá cả thì bấp bênh, đầu ra cũng không ổn định.

Cây thốt nốt không chỉ tạo nên vị ngọt đặc trưng của loài cây ở miền Tây, mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa của người Khmer Nam bộ. Giữa nhịp sống hiện đại, những hàng thốt nốt vẫn lặng lẽ vươn mình trên những cánh đồng, trở thành biểu tượng văn hóa, bản sắc vùng đất Vĩnh Long. Cây thốt nốt không chỉ là câu chuyện của một loại cây, một nghề truyền thống, mà là giá trị di sản cần được bảo tồn, phát huy và kết nối với du lịch cộng đồng – hướng đến một tương lai phát triển bền vững cho vùng đất Vĩnh Long.