Nội dung chính
Mỹ lần đầu ghi nhận xu hướng giảm số ca tử vong do dùng thuốc quá liều trong năm 2025, mở ra một tia sáng hiếm hoi trong cuộc khủng hoảng y tế cộng đồng kéo dài hàng thập kỷ.
Số ca tử vong do quá liều giảm 21% so với năm trước
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), trong 12 tháng kết thúc tháng 8/2025, ước tính có khoảng 73.000 ca tử vong do quá liều – giảm 21% so với 92.000 ca của giai đoạn 2024. Đỉnh cao của đại dịch thuốc phiện năm 2022 với gần 110.000 ca đã giảm dần, và năm 2024 ghi nhận mức giảm hàng năm lớn nhất trong lịch sử hiện đại.
Giải thích tiềm năng cho xu hướng giảm
1. Mở rộng tiếp cận naloxone và chương trình điều trị
Naloxone, thuốc giải độc nhanh, đã được phân phối rộng rãi hơn qua các trung tâm y tế cộng đồng và các tổ chức phi lợi nhuận. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc sử dụng naloxone kịp thời có thể giảm tới 30% nguy cơ tử vong trong các trường hợp quá liều.
2. Thay đổi hành vi sử dụng ma túy của thanh thiếu niên
Khảo sát quốc gia cho thấy tỷ lệ thanh thiếu niên thử nghiệm ma túy giảm 12% trong vòng 5 năm qua, nhờ các chiến dịch giáo dục và kiểm soát nghiêm ngặt tại trường học.
3. Ảnh hưởng của các vụ kiện và tài chính
Hàng tỷ USD từ các vụ kiện liên quan đến opioid đã được tái đầu tư vào các chương trình phòng ngừa và hỗ trợ điều trị, tạo ra một vòng quay tích cực giảm số ca tử vong.
Giả thuyết mới từ nghiên cứu quốc tế
Chính sách kiểm soát tiền chất fentanyl của Trung Quốc
Một nghiên cứu đăng trên Science của Đại học Maryland cho rằng việc Trung Quốc thắt chặt xuất khẩu tiền chất fentanyl từ năm 2022 đã làm giảm nguồn cung, dẫn đến giảm độ tinh khiết và độc tính của fentanyl tại Mỹ. Dữ liệu DEA hỗ trợ quan điểm này, dù vẫn còn thiếu bằng chứng thực địa.
Trợ cấp kinh tế trong đại dịch và tác động tới tiêu thụ ma túy
Theo nghiên cứu của Đại học Pittsburgh công bố trên International Journal of Drug Policy, các khoản trợ cấp liên bang 2020‑2021 làm tăng tạm thời nhu cầu mua ma túy bất hợp pháp, trong khi việc ngừng hỗ trợ vào năm 2022 đồng thời tạo điều kiện cho xu hướng giảm tử vong.
Thách thức và rủi ro còn tồn tại
Mặc dù xu hướng giảm đang hiện hữu, các chuyên gia cảnh báo rằng tốc độ giảm đang chậm lại. Số ca tử vong hàng tháng vẫn chưa trở lại mức trước đại dịch, và các nhà sản xuất tại Canada và Mexico có thể đã tìm nguồn thay thế cho fentanyl, làm giảm hiệu quả của các biện pháp kiểm soát hiện tại.
Thêm vào đó, các chính sách y tế dưới thời Tổng thống Donald Trump, bao gồm việc cắt giảm khoảng 2.000 khoản tài trợ liên bang, có thể làm suy giảm các chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần và điều trị nghiện, đe dọa làm chậm lại xu hướng giảm trong những năm tới.
Nhìn chung, việc giảm tử vong do quá liều tại Mỹ là kết quả của nhiều yếu tố đồng thời: mở rộng naloxone, thay đổi hành vi sử dụng, áp lực pháp lý và kinh tế. Tuy nhiên, để duy trì và đẩy mạnh xu hướng này, cần tiếp tục đầu tư vào chương trình điều trị, giám sát nguồn cung tiền chất và duy trì các hỗ trợ tài chính có mục tiêu rõ ràng.
Bạn nghĩ yếu tố nào quan trọng nhất trong việc giảm tử vong do quá liều? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn và theo dõi chúng tôi để cập nhật những phân tích sâu hơn.